คอร์เซ็ต (Corset) เบื้องหลังแฟชั่นศตวรรษที่ 19 แลกมาด้วยชีวิตวาฬมหาศาล
คอร์เซ็ท (Corset) ซึ่งรัดลำตัวให้ช่วงเอวเล็ก หน้าอกยก และแผ่นหลังตรงสง่า แต่เบื้องหลังเสื้อผ้าชิ้นนี้ มีต้นทุนที่ธรรมชาติต้องจ่ายหนัก โดยเฉพาะ “วาฬ” โครงภายในคอร์เซ็ทยุคศตวรรษที่ 19 มักทำจากสิ่งที่เรียกว่า “บาเลน” (Baleen) หรือที่คนสมัยนั้นเรียกว่า whalebone บาเลนคือแผ่นเคราตินในปากวาฬบางชนิด เช่น Bowhead whale และ Right whale
.
เพราะโครงกระดูวาฬชนิดนี้แข็งแรง แต่ยืดหยุ่น ดัดโค้งได้ คืนรูปทรงได้ดี เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับเป็นซี่โครงคอร์เซ็ท ร่ม พัด โครงกระโปรง (crinoline) และของใช้แฟชั่นอื่น ๆ ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 18–19 การล่าวาฬในมหาสมุทรแอตแลนติกและอาร์กติกขยายตัวอย่างรวดเร็ว โดยประเทศอย่างอังกฤษและสหรัฐอเมริกามีบทบาทสำคัญนอกจากใช้น้ำมันวาฬเป็นเชื้อเพลิงแล้ว “บาเลน” ยังมีมูลค่าสูงในตลาดแฟชั่นยุโรป
.
เมื่อคอร์เซ็ทกลายเป็นสิ่งจำเป็นในตู้เสื้อผ้าสตรีชนชั้นกลางถึงสูง ความต้องการบาเลนก็พุ่งตาม ส่งผลให้ประชากรวาฬบางชนิดลดลงอย่างหนัก เพราะล่าง่าย ลอยน้ำหลังตาย และให้บาเลนยาวคุณภาพดี แม้จะบอกยากว่าจำนวนวาฬที่ตาย “เพราะคอร์เซ็ทโดยตรง” มีเท่าไร แต่แฟชั่นเป็นหนึ่งในแรงผลักสำคัญที่ทำให้การล่าวาฬขยายตัวในระดับอุตสาหกรรม
.
ปลายศตวรรษที่ 19 เมื่อมีการพัฒนาวัสดุใหม่ เช่น เหล็กสปริง และต่อมาคือพลาสติก ความต้องการบาเลนจึงค่อย ๆ ลดลง ประกอบกับกระแสสิทธิสตรีที่วิจารณ์คอร์เซ็ทว่าเป็นสัญลักษณ์ของการกดทับร่างกายผู้หญิง ทำให้แฟชั่นเอวรัดสุดโต่งเริ่มเสื่อมความนิยม