คันรูตูดยามดึก อาจมีพยาธิเข็มมุดอยู่ข้างใน

เคยไหม? อยู่ดี ๆ ตอนกลางคืนกลับรู้สึก คันบริเวณรูทวารหนักแบบผิดปกติ ยิ่งดึกยิ่งคัน จนนอนไม่หลับหรือเผลอเกาจนระคายเคือง หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพราะเหงื่อ ความอับชื้น หรือการแพ้ แต่ถ้าอาการคันเกิดขึ้นซ้ำ ๆ โดยเฉพาะช่วงกลางคืน หนึ่งในสาเหตุที่ควรนึกถึงก็คือ พยาธิเข็มหมุด (Pinworm)
.
พยาธิเข็มหมุดเป็นพยาธิตัวกลมขนาดเล็กที่อาศัยอยู่ในลำไส้ และสามารถพบได้ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ จุดที่ทำให้พยาธิชนิดนี้แตกต่างจากพยาธิทั่วไปคือ ช่วงเวลากลางคืนพยาธิตัวเมียจะเคลื่อนออกมาบริเวณรอบรูทวารเพื่อวางไข่ จึงทำให้เกิดอาการคัน โดยเฉพาะในช่วงที่กำลังนอนหลับ หากติดเชื้อจำนวนมาก อาจทำให้นอนหลับไม่สนิท หงุดหงิด หรือรู้สึกไม่สบายตัวได้
.
บางคนอาจสังเกตเห็นพยาธิตัวเล็ก ๆ สีขาวคล้ายเส้นด้ายบริเวณรอบทวารหนัก หรือบางครั้งอาจเห็นในอุจจาระ แต่การมีอาการคันบริเวณนี้ ไม่ได้แปลว่าต้องติดพยาธิเสมอไป เพราะยังมีสาเหตุอื่นได้อีก เช่น ผิวหนังระคายเคือง ความอับชื้น โรคผิวหนัง หรือริดสีดวง ดังนั้นหากมีอาการต่อเนื่องหรือเป็นซ้ำ ควรตรวจหาสาเหตุให้แน่ชัด
.
การตรวจพยาธิเข็มหมุดสามารถทำได้ด้วยวิธีที่เรียกว่า Tape test โดยใช้เทปใสแตะบริเวณรอบรูทวารในตอนเช้า ก่อนอาบน้ำและก่อนเข้าห้องน้ำ เพื่อนำไปตรวจหาไข่พยาธิ วิธีนี้ช่วยยืนยันการติดเชื้อได้ดีกว่าการตรวจอุจจาระในบางกรณี เพราะไข่พยาธิเข็มหมุดมักถูกวางไว้บริเวณรอบทวารหนัก
.
หากตรวจพบว่าเป็นพยาธิเข็มหมุด สามารถรักษาได้ด้วยยาถ่ายพยาธิบางชนิด เช่น มีเบนดาโซล (Mebendazole) หรือยาที่แพทย์หรือเภสัชกรพิจารณาว่าเหมาะสม แต่สิ่งสำคัญคือยาบางชนิดไม่สามารถกำจัดไข่พยาธิได้ทั้งหมด จึงอาจจำเป็นต้องรับประทานยาซ้ำตามระยะเวลาที่กำหนด เพื่อป้องกันการติดเชื้อกลับมาอีกครั้ง โดยเฉพาะในเด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้ที่มีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา
.
ที่น่าระวังคือ พยาธิเข็มหมุดแพร่กระจายกันได้ง่ายมากภายในบ้าน เพราะไข่สามารถติดไปกับมือ เล็บ เสื้อผ้า ผ้าปูที่นอน หรือสิ่งของต่าง ๆ ได้ หากเกาบริเวณที่คันแล้วไม่ได้ล้างมือ ไข่พยาธิอาจติดมือและเข้าสู่ปากโดยไม่รู้ตัว ทำให้เกิดการติดเชื้อซ้ำหรือแพร่ไปสู่คนอื่นในครอบครัวได้
.
หากสงสัยว่าติดพยาธิ นอกจากการรักษาด้วยยาแล้ว การดูแลความสะอาดก็สำคัญไม่แพ้กัน ควรล้างมือด้วยสบู่เป็นประจำ โดยเฉพาะหลังเข้าห้องน้ำและก่อนรับประทานอาหาร ตัดเล็บให้สั้น เปลี่ยนกางเกงในและชุดนอนเป็นประจำ รวมถึงซักผ้าปูที่นอน ผ้าเช็ดตัว และเสื้อผ้าอย่างสม่ำเสมอ เพื่อลดโอกาสที่ไข่พยาธิจะตกค้างและกลับเข้าสู่ร่างกายอีกครั้ง
.
ถ้าคันรูทวารหนักตอนกลางคืนบ่อย ๆ อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นแค่เรื่องเล็ก ๆ โดยเฉพาะถ้ามองเห็นเส้นสีขาวเล็ก ๆ คล้ายด้ายบริเวณรอบทวารหรือในอุจจาระ เพราะอาจเป็นสัญญาณของพยาธิเข็มหมุดได้ แต่ก็ไม่ควรวินิจฉัยด้วยตัวเองจากอาการเพียงอย่างเดียว หากสงสัยควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เพื่อหาสาเหตุและเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสม