เนเธอร์แลนด์ หยุดน้ำท่วมที่เผชิญมานานกว่า 1,000 ปี ได้ด้วย “ระบบเดียว”
ㅤㅤ
เนเธอร์แลนด์เป็นประเทศที่มีพื้นที่กว่า 1 ใน 3 ต่ำกว่าระดับน้ำทะเล และต้องเผชิญพายุใหญ่แทบทุกทศวรรษตั้งแต่อดีต ซึ่งสร้างความสูญเสียทั้งชีวิตและเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่อง
ㅤ
เหตุการณ์ที่เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 1953 เมื่อทำนบหลายแห่งพังทลาย น้ำทะลักเข้าท่วมพื้นที่ใหญ่ของประเทศ ประชาชนเสียชีวิตเกือบ 2,000 คน สัตว์เลี้ยงตายหลายหมื่นตัว และมูลค่าความเสียหายคิดเป็นปัจจุบันราว 2 ล้านล้านบาท จากบทเรียนครั้งนั้น รัฐบาลตัดสินใจปฏิรูประบบป้องกันน้ำทั่วประเทศแบบจริงจัง
--------------
จึงเกิด โครงการ Delta Works ระบบจัดการน้ำแห่งชาติที่ประกอบด้วยเขื่อนทะเล ประตูกั้นคลื่น ทำนบ และโครงสร้างควบคุมน้ำที่เชื่อมโยงกันทั้งประเทศ โดยตั้งเกณฑ์ความปลอดภัยให้โอกาสเขื่อนพังเพียง 1 ใน 10,000 ปี เพื่อป้องกันเหตุซ้ำรอย
--------------
นอกจากโครงสร้างพื้นฐานแล้ว ยังมีการทำงานสนับสนุนที่สำคัญ เช่น
• ระบบคาดการณ์และเตือนภัย
ศูนย์จัดการน้ำประเมินพายุและสั่งปิดประตูน้ำตามระดับความเสี่ยง
• ระบบซ่อมบำรุงต่อเนื่อง
ทดสอบอุปกรณ์ทุกปี หากพบปัญหาต้องแก้ไขทันที
• ระบบแลกเปลี่ยนความรู้และเทคโนโลยี
เปิดให้ประเทศต่าง ๆ เข้าเรียนรู้ และพัฒนานวัตกรรมอย่างไม่หยุด
ㅤ
พร้อมทั้งนำ ธรรมชาติช่วยป้องกัน เช่น การสร้าง Sand Motor เพื่อเสริมชายฝั่งแบบยั่งยืน ทำให้ระบบป้องกันน้ำใช้งานได้จริงในระยะยาว
--------------
ตลอดระยะเวลาก่อสร้างและดูแลตั้งแต่ปี 1954–1997 ใช้งบประมาณรวมคิดเป็นปัจจุบันกว่า 3.3 แสนล้านบาท และยังมีงบซ่อมบำรุงปีละหลายหมื่นล้านบาท เพื่อให้ระบบพร้อมใช้งานตลอดเวลา
ㅤ
ผลคือ เนเธอร์แลนด์ไม่เกิดน้ำท่วมใหญ่ระดับภัยพิบัติอีกนับแต่นั้น และเมืองยังคงเติบโตทางเศรษฐกิจควบคู่กับความปลอดภัยจากภัยธรรมชาติ
ㅤ
หลายประเทศถูกยกตัวอย่างให้เรียนรู้แนวทางเดียวกัน โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูง การมี “ระบบเดียวเชื่อมทั้งประเทศ” และ “การดูแลต่อเนื่อง” คือเงื่อนไขสำคัญที่ช่วยลดความเสียหายได้มากที่สุดในระยะยาว
--------------
แม้ประเทศไทยจะมีพื้นที่ส่วนใหญ่ สูงกว่าระดับน้ำทะเล ต่างจากเนเธอร์แลนด์ แต่ปัญหาน้ำท่วมยังเกิดขึ้นซ้ำในหลายพื้นที่ เนื่องจากการขยายตัวของเมืองบดบังทางน้ำ การระบายน้ำไม่เป็นระบบ และโครงสร้างป้องกันบางส่วนไม่ได้รับการบำรุงรักษาอย่างต่อเนื่อง ทำให้เมื่อฝนตกหนักหรือเกิดน้ำทะเลหนุน ความเสียหายจึงเกิดขึ้นรวดเร็วและกว้างขวางกว่าเดิม
ㅤ
ผู้เชี่ยวชาญด้านบริหารจัดการน้ำมองตรงกันว่า ประเด็นสำคัญของไทยจึงไม่ใช่ระดับความสูงของพื้นที่เพียงอย่างเดียว แต่คือ การมีระบบเดียวที่ทุกหน่วยงานทำงานร่วมกันได้จริง และต้องมีงบประมาณดูแลระบบเดิมให้พร้อมใช้งานตลอดเวลา เหมือนสิ่งที่เนเธอร์แลนด์พิสูจน์มาแล้วว่า “ป้องกันก่อน” คุ้มค่ากว่าการ “ซ่อมหลังเกิดเหตุ”
